Cách đây hai năm, một lần tình cờ thấy mấy cô giáo tặng nhau những bức tranh thêu, chị Nguyễn Thị Kim Ly, quản sinh của Trường tiểu học Trần Văn Ơn, đã bị cuốn hút bởi những đường kim, mũi chỉ. Chị cho biết, khi công việc còn hoàn toàn mới mẻ, nên bắt đầu từ những bức nhỏ, sử dụng ít chỉ thêu, để tác phẩm mau hoàn thành, tránh làm những bức tranh lớn, nhiều chỉ màu, sẽ thấy ngợp và không muốn thêu những bức kế tiếp.

Chị Nakazawa (thứ 2 từ phải sang) đang chăm chú học các ký hiệu mẫu tại shop Gifts.

 

Trước đây, để có một bộ kit (bao gồm vải, kim, chỉ, mẫu thêu), người thêu khá vất vả vì phải đặt hàng ở nơi khác, nhưng giờ các cửa hàng bán phụ kiện thêu tại Đà Nẵng khá nhiều nên việc thêu cũng dễ dàng hơn. Có rất nhiều mẫu đẹp của các hãng như Mona, Hồng Kông, Cherish, CCS, đặc biệt là kit Mỹ nhưng mỗi mẫu có sự đa dạng và phong phú riêng. Giá thấp nhất từ 100.000 đồng, cao nhất từ 700.000 - 1.000.000 đồng.

Nở rộ phong trào

Khi về nghỉ hưu, bà Phạm Thị Ngọc Lan đã quyết định theo nghề thêu và mở shop Gifts trên đường Lý Tự Trọng để làm nơi trao đổi kinh nghiệm, mẫu mã với những người yêu thích tranh thêu chữ thập. “Cách đây vài tháng, chẳng có mấy người đến hỏi mẫu thêu, nhưng hai tháng trở lại đây ngày nào cũng có khách. Khi thì hỏi mua mẫu, khi thì đến hỏi kỹ thuật, rất nhiều người muốn tìm hiểu về cách thêu tranh chữ thập này”, bà Lan cho biết.

Khác với kiểu thêu truyền thống đòi hỏi người thêu phải có kỹ thuật, vẽ mẫu lên vải, cần có chút năng khiếu biết phối màu, pha chỉ, loại tranh thêu chữ thập là thêu trên loại vải aida có lỗ đều. Người thêu chỉ việc bắt chéo từ lỗ này sang lỗ kia, dựa vào mẫu có sẵn được in trên giấy, cứ thế thêu sẽ ra được sản phẩm. Thêu truyền thống khá kén chọn mẫu tranh, còn thêu chữ thập mẫu đa dạng, phong phú, sinh động, gắn với thực tế cuộc sống nên rất nhiều người tìm đến với kiểu thêu này.

Nhà có hai con nhỏ dưới 5 tuổi nhưng ngoài thời gian chăm con, chị Nguyễn Thị Kim Ly vẫn cặm cụi bên khung thêu. Nhiều khi mày mò thêu đến tận 1, 2 giờ sáng. Có lúc chị ham làm bức tranh lớn mãi không xong, phải tháo chỉ ra làm lại. Đôi khi nản chí, nhưng khi nâng niu những bức tranh đã hoàn tất lại thấy tràn ngập  niềm vui và có động lực làm tiếp.

Mới sang Việt Nam được hơn 6 tháng, chị Misaki Nakazawa (người Nhật) cho biết thấy mấy người bạn của con gái thường hay khoe nhau những bức tranh tự thêu, chị cũng mày mò học và giờ chị đang thêu bức tranh hoa cúc đầu tiên. Dù còn hơi lạ lẫm nhưng chị thấy rất thích thú với hình thức thêu này. Loại tranh này dễ thêu và mau có sản phẩm, nhiều mẫu mã, thêu xong có thể treo ở nhà hoặc tặng bạn – Nakazawa cho biết.

Món quà cho người thân

Cô Lý đang hoàn thiện bức tranh của mình.

Hơn bốn năm gắn bó với tranh thêu chữ thập, chị Lê Thị Minh Tân, nhân viên Ngân hàng Liên Việt đã dành hẳn một căn phòng tầng hai trong nhà làm thành một phòng thêu thu nhỏ. Ở đó nào chỉ, nào vải, nào khung được xếp chồng lên nhau. Ngoài việc thỏa mãn sở thích thêu thùa, nhà chị cũng là địa chỉ tin cậy để những người có cùng đam mê thường xuyên lui tới.

 Ở đó chị tư vấn cho người thêu cách lựa tranh cho phù hợp, chia sẻ bí quyết để có tranh thêu đẹp, mịn… Số người tìm đến chị có thể là các bạn sinh viên, là cô giáo, đôi khi là mấy cô mấy chị bán hàng ngoài chợ. Đông đảo nhất vẫn là những người đã trưởng thành, đi làm. Họ muốn có được bức tranh giá trị do chính tay mình làm ra nên họ thêu rất cẩn thận, chăm chút cho từng đường kim, mũi chỉ, nhờ đó sản phẩm thường rất đẹp, bắt mắt. Mới đây, có anh thanh niên nhờ chị Tân thêu một bức tặng bạn gái để thay “những điều muốn nói”, chị đã làm tỉ mỉ như cho chính bản thân mình vì chị quan niệm đã là quà tặng, nó là cả tấm lòng của người tặng gửi gắm trong đó.

Chị Tân cho biết, để có một sản phẩm chất lượng bảo đảm về màu sắc, bố cục tranh phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Có thể do chất lượng chỉ thêu, cũng có thể do tay nghề người thêu. Nhiều người háo hức muốn nhanh có sản phẩm nên làm nhanh, rối chỉ, thiếu chỉ, mũi chỉ đi không đều hoặc bị xù khiến tranh không được mịn màng. Bí quyết để khắc phục chỉ xù, rối là trước khi thêu nên vuốt sợi chỉ qua sáp ong hoặc đèn cầy trắng để sợi chỉ được thẳng.

Được biết, hiện nay tại Đà Nẵng có 4 điểm bán kit. Ngoài những bộ kit được bán cho người thêu, các shop cũng là địa chỉ để những người yêu thích thêu gửi gắm, trưng bày sản phẩm của mình. Nhiều bức tranh đã theo chân một số khách ra nước ngoài. Đó cũng là một tín hiệu mừng cho tranh thêu hiện nay.

Mới bắt đầu thêu từ đầu năm 2011 nhưng cô Võ Thị Lý, giáo viên trường Phù Đổng (đã nghỉ hưu) đã hoàn thành 2 bức tranh hoạt hình tặng cho các cháu gái, một bức lá phong treo ở nhà và giờ là bức thiếu nữ, và bức hoa cúc. Từng đường chỉ của cô đều tăm tắp. Những bức tranh có hồn, sống động như tranh chụp. Cô cho biết vốn thích thêu thùa may vá từ nhỏ nhưng khi còn công tác có quá nhiều việc phải làm, giờ mới có thời gian cho những việc mình yêu thích. “Với người mình yêu quý, tặng những món quà do chính tay mình làm cũng là một niềm vui”. Sắp tới cô còn ấp ủ thêu thêm một số bức đồng hồ để tặng cho bạn bè.

Thêu chữ thập đang có sức hấp dẫn rất mạnh. Mẫu mã tranh thêu ngày càng phong phú, có thể là bức tranh, là chiếc ví, hay chiếc gối trong phòng ngủ, tạo sự lôi cuốn sáng tạo, khám phá cho nhiều chị em. Ai cũng có cảm nhận chung là kiểu thêu này vừa đơn giản, lại giảm stress sau những giờ làm việc căng thẳng. Thu Nguyệt (24 tuổi, nhân viên một công ty thiết kế) cho biết, cô đang chuyển hình cưới của chị gái thành mẫu thêu, và đó sẽ là món quà ý nghĩa, bất ngờ nhất cô muốn dành cho người chị thân thiết của mình.

Những khoảnh khắc bên khung thêu là thời gian quý báu và cần thiết để có khoảng lặng giữa cái xô bồ hiện nay. Đây cũng là cách góp phần gìn giữ nét đẹp truyền thống của người con gái Việt Nam, đó là sự siêng năng, tỉ mỉ, dịu dàng, khéo léo - điều mà phần lớn giới trẻ nói riêng và chị em phụ nữ nói chung trong cuộc sống thời hiện đại lại lãng quên.

Thu Hà