Ngày 16-9, các cuộc biểu tình chống Nhật Bản tại các thành phố của Trung Quốc bước sang ngày thứ hai trong lúc tranh cãi về chủ quyền quần đảo Senkaku / Điếu Ngư trở nên leo thang, nhất là sau khi Chính phủ Tokyo quốc hữu hóa một số đảo trên biển Hoa Đông.
Tại Bắc Kinh, hàng ngàn người bao vây, ném đất đá, chai lọ, trứng vào Đại sứ quán Nhật Bản, tuyên bố đảo Điếu Ngư (Nhật Bản gọi là Senkaku) là của Trung Quốc. Tại các thành phố khác ở Trung Quốc, những người biểu tình cướp bóc tại các cửa hàng và tấn công ô-tô của người Nhật. Theo Đài NHK, đám đông biểu tình cũng tấn công vào hàng chục nhà máy do người Nhật điều hành ở thành phố Thanh Đảo, phía Đông Bắc Trung Quốc. Tại đây có 10 nhà máy liên kết với các doanh nghiệp Nhật Bản, trong đó có Hãng Panasonic.
Reuters cho biết, tại thành phố Thâm Quyến, cảnh sát đã phải dùng hơi cay và súng nước để ngăn chặn những người biểu tình đang chiếm giữ một khu phố chính. Thành phố phía Tây Nam Thành Đô cũng diễn ra những cảnh tượng tương tự. Trong khi đó, ở Thượng Hải, khoảng 1.500 người vượt qua cổng chính của Lãnh sự quán Nhật Bản, mang theo quốc kỳ Trung Quốc, các biểu ngữ cùng chân dung cựu lãnh đạo Mao Trạch Đông. Khoảng 50 nhân viên cảnh sát mang tấm chắn và các phương tiện bảo hộ khác đứng bên ngoài để ngăn chặn bước tiến của những người biểu tình. Thống kê của AFP cho hay, trong ngày 15-9, các cuộc biểu tình chống Nhật đã diễn ra ở 50 thành phố của Trung Quốc nhằm vào các doanh nghiệp, ô-tô, nhà hàng của Nhật Bản.
Phát biểu trên Đài truyền hình Fuji, Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda bày tỏ quan ngại về sự an toàn của các công dân Nhật Bản tại Trung Quốc. Ông cảnh báo rằng, Bắc Kinh phải bảo vệ an ninh nghiêm ngặt để ngăn chặn những mối nguy hại đến công dân và các công ty của Nhật Bản. “Chúng ta sẽ tiếp tục có thái độ kiên quyết. Nhưng chúng ta sẽ giữ điềm tĩnh. Nhật Bản sẽ yêu cầu phía Trung Quốc giữ sự điềm tĩnh tương tự”, Thủ tướng Noda nhấn mạnh. Báo chí Nhật Bản đã lên tiếng chỉ trích các cuộc biểu tình bạo lực này. Tờ Asahi Shimbun viết: “Chính phủ Trung Quốc nên ngừng các hành động khiêu khích và kêu gọi người dân nước này kiềm chế”.
Căng thẳng giữa Trung Quốc và Nhật Bản đang gia tăng trong lúc 2 nền kinh tế lớn nhất châu Á tập trung vào các áp lực về chính trị trong nước. Chính phủ của Thủ tướng Noda đối mặt với cuộc bầu cử sớm, cùng với việc dư luận Nhật Bản yêu cầu ông không nhượng bộ và không có những động thái yếu ớt trước Trung Quốc. Hãng Kyodo cho biết, Thủ tướng Noda khẳng định sẽ cải tổ nội các và Đảng Dân chủ Nhật Bản cầm quyền sau khi ông tham dự cuộc họp tại Đại hội đồng LHQ ở New York (Mỹ) trở về, dự kiến vào ngày 27-9 tới. Còn Bắc Kinh chuẩn bị cuộc chuyển giao lãnh đạo. Nước này cũng vừa tiến hành tập trận bắn đạn thật trên biển Hoa Đông, bất chấp căng thẳng với nước láng giềng đang tăng cao.
Trong lúc đó, đại sứ của Nhật Bản mới được bổ nhiệm tại Trung Quốc, ông Shinichi Nishimiya, đã qua đời tại một bệnh viện ở Tokyo vào sáng 16-9 sau một cơn đột quỵ. Ông Nishimiya, 60 tuổi, là nhà ngoại giao kỳ cựu, được bổ nhiệm vào ngày
11-9 để thay thế ông Uichiro Niwa.
PHÚC NGUYÊN
